INNOHUB
Tuzilmalar

Ferma tizimlari

Ferma loyihasidagi eng muhim jihat — materiallar unga ta’sir qiluvchi kuchlarni ko‘tara olishini ta’minlash. Har bir ferma elementiga qancha kuch ta’sir qilishini bilish shart; agar ichki kuch juda katta bo‘lsa, element sinadi yoki buziladi.

Kuch turlari

Elementning mustahkamligini bilish uchun ichki kuchlar qanday aniqlanishini va bu fermaning umumiy loyihasiga qanday ta’sir qilishini tushunish kerak. Ferma elementlari to‘rt xil kuchga duch kelishi mumkin: cho‘zilish, siqilish, siljish va buralish.

Tension
Compression
Shear
Torsion
Tensionwhen a member is being pulled apart.
Compressionwhen a member is being pushed together or crushed.
Shearwhen a member is exposed to forces cross-ways.
Torsionwhen a member is being twisted.

Konstruktiv shakllar

Yuqoridagi jadvaldan ko‘rinib turibdiki, yog‘och siljish kuchida nisbatan zaif. Balsa uchun maksimal siljish yuki 300 psi, siqilishda 2 160 psi, cho‘zilishda esa 3 133 psi ni tashkil qiladi. Konstruktiv shakllar materialning kuchli tomonidan foydalanish uchun ishlatiladi. Masalan, kamar yukni elementlar bo‘ylab taqsimlaydi — kamardagi har bir element siqilish ostida bo‘ladi. Siqilishda kuchli materiallar shu turdagi inshootlar uchun afzallik hisoblanadi; bunga eng yaxshi misol — o‘rta asrlarning tosh kamari.

Load
Arc Load

Eng foydali konstruktiv shakllardan biri — uchburchak. Uchburchakka yuk qo‘yilganda, yuqori elementlar siqilish, pastki element esa cho‘zilish ostida bo‘ladi.

Load
Triangle Load

Keyingi bo‘limlarda siz fermalardagi kuchlarni hisoblaysiz. Ferma aynan uchburchak konstruktiv shaklidan foydalanadi. Fermalar minoralar, ko‘priklar, pollar, tomlar, strelalar va kranlarda qo‘llaniladi.

Ferma barqarorligi

Fermani tahlil qilish uchun ishlatiladigan usul tugunlar usuli deb ataladi. U har bir tugunni alohida ko‘rib, har bir elementdagi ichki kuchni aniqlashni anglatadi. Biroq undan foydalanishdan oldin ferma statik aniqlanuvchi ekanini tekshirish kerak. Agar ferma statik aniqlanuvchi bo‘lsa, unda tugunlar va elementlarning to‘g‘ri kombinatsiyasi bor. Agar elementlar juda ko‘p bo‘lsa, ferma statik aniqlanmaydigan hisoblanadi — u barqaror, lekin tugunlar usuli ishlamaydi. Agar tugunlar juda ko‘p bo‘lsa, ferma beqaror bo‘lib, loyiha talablariga mos yukni ko‘tara olmaydi.